moeite met thuiswerken tips

Moeite met thuiswerken? 8 tips om je energie te managen

Hoewel het voordelen heeft om thuis te werken, hebben veel mensen moeite met thuiswerken. Het is een hele opgave om je energie vast te houden achter het beeldscherm. Thuiswerken geeft weinig inspiratie. Al dat Zoomen, werken met Teams en de hele dag stilzitten achter je computer/laptop. Voorlopig is thuiswerken het nieuwe normaal, dus we moeten het ermee doen. Hieronder 8 praktische tips om als thuiswerker je energie en concentratie te optimaliseren. 

Welverdiende Inspiratie voor thuiswerkers

Een werkdag achter de computer is vermoeiend. Vanuit mijn vakgebied Embodied Learning geef ik je praktische en eenvoudige tips ter inspiratie. Lichaamsbewustzijn levert direct energie op, waardoor je flexibel en geconcentreerd kunt blijven werken. Meer informatie over het inzetten van de intelligentie van je lichaam vind je op mijn website: www.embodiedlearning.nl

1. Voel je lichaam

Heb je de neiging naar voren of naar achteren te leunen terwijl je werkt? Dat zorgt voor energieverlies en rugklachten. Zorg dat je rechtop zit, voel je rug tegen de stoelleuning, je billen op de stoel en je voeten op de grond. Dit is de eerste stap in je energiebehoud.

2. Ontspan je ogen

Het is onnatuurlijk om steeds naar dezelfde afstand te kijken. Dat kan hoofdpijn en nekklachten opleveren. En vermoeide ogen! Kijk af en toe even over het scherm heen en ontspan bewust je ogen. Of als je een kop koffie pakt: knijp je ogen even samen en laat dan de spierspanning rondom je ogen los. Dat scheelt!

3. Beweeg op je stoel

Je lichaam is niet gebouwd op langdurig stilzitten in dezelfde houding. Je kunt achter de computer meer bewegen dan je denkt. Zorg dat je af en toe anders gaat zitten, beweeg even met je schouders, laat je armen loshangen, schud je handen, beweeg je benen of wiebel met je voeten. 

4. Pauzeer regelmatig

Pauzeren zorgt ervoor dat je doorstroming en concentratie op peil blijven. Even rekken en strekken of buiten lopen is een goede onderbreking, al is het maar een paar minuten. Laat je niet verleiden om tijdens zo’n korte pauze met je telefoon bezig te zijn. Je kunt je vitaliteit stimuleren door je lichaam los te kloppen met je vuisten. Roffel op je borst, klop je schouderspieren, je armen en dan de rest van je romp. Geef goed aandacht aan je billen en je benen, vooral je kuiten. Je hebt er maar 30 seconden voor nodig, maar je merkt direct een positief effect op je energiehuishouding. Kijk naar deze korte video met oefeningen die ik heb gemaakt om je energie op te laden. 

5. Luister écht

Luisteren is een kunst, helemaal als je in een virtueel overleg zit. Laat je aandacht zijn bij degene die praat, zonder ondertussen met andere dingen of gedachten bezig te zijn. Ontspan daarbij zoveel mogelijk je lichaam, vooral je borst en je buik. Je zult merken dat echt luisteren je energie en concentratie vergroten. 

6. Adem

De meeste thuiswerkers hebben de neiging hun adem in te houden. Herken je dat? Let maar eens op als je aan het typen bent. Tijdens een overleg kan je makkelijk oefenen om rustig en diep te ademen als je niet aan het woord bent. Leg eventueel een hand op je buik, er is niemand die het ziet!

7. Vergroot je ruimte

Achter de computer ben je vooral gericht op je scherm. Beeldschermen maken dat je de ruimte om je heen vergeet, want je focus is naar voren gericht. Richt je aandacht gedurende je werkdag minstens 1x per uur bewust op de ruimte achter en naast je. Je blijft energieker als je je af en toe herinnert dat je niet alleen een voorkant, maar ook een achterkant en zijkanten hebt. 

8. Maak verbinding

Online verbinding voelt vaak niet als contact. Ik hoor van veel mensen dat ze hun collega’s missen. Na afloop van een dag kan het voelen alsof je niet echt hebt geleefd. Sommigen vertellen dat ze de zin van hun werk niet meer zien. Op je thuiswerkplek vergeet je soms waar je het voor doet. Maar als je verbinding maakt met je eigen lichaam, heb je meer contact met de mensen waarmee je samenwerkt. Zelfs als er een scherm tussen zit. 

Andere thuiswerktips:

Wil je meer praktische lichaamsgerichte tips die direct een verschil maken? Voor je energie, je uitstraling en je concentratie achter het scherm? Geef je dan samen met je collega’s op voor de workshop Stevig staan in intense situaties 

In februari 2021 verschijnt mijn boek Stevig staan in intense situaties over lichaamsbewustzijn als instrument om krachtig en ontspannen aanwezig te zijn.

Verder na Coronacrisis

Verder met de Coronacrisis

Een nieuwe koers uitzetten met de intelligentie van je lichaam

Hoe ga jij verder nu de Coronacrisis langer duurt dan we hoopten? Op dezelfde voet doorgaan is voor bijna niemand een optie. Hoe vind je een nieuwe balans met alles wat je in deze periode ontdekt? Zet de intelligentie van je lichaam in bij het uitzetten van een nieuwe koers! Wat je hoofd niet weet, daar heeft je lichaam vaak al informatie over.

EEN NIEUWE KOERS

De afgelopen periode heeft veel mogelijkheden gegeven om nieuwe dingen te ontdekken: de relatieve rust van veel thuis zijn, van minder sociale verplichtingen, en meer tijd voor je huisgenoten. Jij hebt vast ook creatieve oplossingen gevonden, nieuwe ontdekkingen gedaan en vriendschap gesloten met een aantal lastige kanten van de situatie. Je hebt misschien de voordelen ontdekt van online werken en minder reistijd. De ontwrichting van ons maatschappelijke en persoonlijke evenwicht levert naast verstoring, ook winst op.

DE OOGST VAN NIET-WETEN

Het is zinvol om te onderzoeken wat de oogst is van de afgelopen periode. Om vooruit te zien en voelen hoe je verder wil. Hoe vind je een nieuw evenwicht? Hoe kan je meenemen wat je hebt gevonden en daarmee een nieuwe koers uitzetten? Je lichaam kan je daarbij helpen.

DE INTELLIGENTIE VAN JE LICHAAM

Kijkend naar de afgelopen tijd, heb ik me afgevraagd wat die ongewone maanden hebben gebracht, naast verlies van inkomsten, ongeduld en gemis van live ontmoetingen. Het zal je niet verbazen dat lichaamsbewustzijn voor mij de sleutel is om in deze intense situatie stevig te blijven staan. Hieronder: driemaal de winst van lichaamsbewustzijn:

1. Lichaamsbewustzijn geeft ruimte

Ook al gebeurt er in de buitenwereld van alles wat je beperkt, het gaat erom welke ruimte je van binnen ervaart en cultiveert. Die binnenruimte kan je laten groeien door je lichaam te ervaren en de ruimte eromheen bewust waar te nemen. De inzichten uit de workshop ‘Stevig staan in intense situaties’ hebben me de afgelopen tijd zelf ook erg geholpen! Lichaamsbewustzijn is een poort naar meer ruimte in je binnenwereld. 

2. Voorbij obstakels door lichaamsbewustzijn

In lastige tijden is het een kunst om in beweging te blijven. Letterlijk en figuurlijk. Regelmatig komen er zorgelijke gedachten en obstakels voorbij. Beweging zorgt ervoor dat je daarin niet blijft steken. Het is goed voor je fysieke en mentale gezondheid. Niet voor niets zijn zoveel mensen gaan hardlopen in de afgelopen tijd. Stap voor stap krijg je meer innerlijke rust.

3. Antwoorden vinden via lichaamsbewustzijn

De crisis roept persoonlijke en maatschappelijke vragen op die er eigenlijk al lagen. Persoonlijke vragen als: hoe kan ik mijn energie beter beheren, hoe zorg ik ervoor dat ik me bezighoud met de dingen die ertoe doen, welke balans privé-werk klopt voor mij? Op dit soort vragen kan je hoofd geen compleet antwoord bieden. Je vindt de oplossing door te onderzoeken hoe je lichaam reageert op deze vragen. Het vertelt je welke dingen je energie geven, waar je van leeg loopt en wat klopt voor jou.

WORKSHOP NIEUWE STAPPEN ZETTEN 

Je lichaam kan je helpen om te bepalen wat je wil meenemen en hoe je daarmee een nieuwe koers uitzet. Ik heb er een workshop voor ontworpen: Nieuwe stappen zetten. Er is een korte online variant en een uitgebreide workshop van een dag. Door deelname aan de workshop zorg je ervoor dat je nieuwe inzichten ook werkelijk toepast. De inzichten die je hebt opgedaan, kan je bewust integreren in je leven. Wat je hoofd niet weet, daar heeft je lichaam vaak al informatie over.

ONLINE WORKSHOP NIEUWE STAPPEN ZETTEN

Twee uur durende online variant van de workshop met ontspanningsoefeningen, visualisaties, gebaren-onderzoek, schrijven en uitwisseling. Je vindt antwoord op de vraag: ‘Hoe wil ik verder met de Coronacrisis’ en ontdekt welke koers daarbij past.

DAGWORKSHOP NIEUWE STAPPEN ZETTEN

Uitgebreide ‘live’ workshop van een dag, met o.a. loopoefeningen die je helpen om letterlijk nieuwe stappen te zetten. Ontdek hoe je verder wil en zet een nieuwe koers uit, met behulp van de informatie in je lichaam.

spoorwegovergang

Vriendschap sluiten met je obstakels

Ik heb een steen verlegd in een rivier op aarde
Het water gaat er anders dan voorheen
De stroom van een rivier hou je niet tegen
Het water vindt er altijd een weg omheen

Fragment uit het lied ” De Steen” van Bram Vermeulen

Een jongetje uit mijn straat werd regelmatig gepest. Toen hij weer eens door een groepje kinderen werd belaagd, vond hij spontaan de oplossing. Hij riep: “Pas op, anders kom ik met mijn geweldige hand!” Wat dat precies betekende wist niemand, maar het sprak kennelijk tot de verbeelding. Al snel was het jongetje deel van onze vriendengroep.

Obstakels kan je overwinnen met je verbeelding, je lef, je toewijding. Zelfs als het een hele groep plaaggeesten is.

WAT IS EEN OBSTAKEL?

Een obstakel is een hindernis die je in de weg staat om te gaan waar je wil gaan, en te doen wat je wil doen. Obstakels komen en gaan, in verschillende soorten en maten. Sommige hindernissen zijn relatief klein: een steen op de weg, een file, je oppas komt niet opdagen. Grotere struikelblokken kan je tegenkomen in allerlei vormen. Van je leidinggevende of een lastige collega, tot je behoefte aan erkenning, langdurig slaapgebrek of vliegangst. Of in de vorm van een virus dat maakt dat je langdurig moet thuiszitten.

Ik volgde ooit een workshop bij dirigent Lucas Vis. Hij vertelde dat hij na afloop van een voorstelling vaak in een kamer zat waar ‘Verboden toegang’ op stond. “Weinig mensen durven daar binnen te gaan. Dat vind ik jammer. Ik raad iedereen aan om af en toe deuren te openen waar ‘Verboden toegang’ op staat.”

Wat een krachtig levensmotto! Hoezo obstakels?

OBSTAKELS ALS SPRINGPLANK

Obstakels kunnen je sterker maken. Je kan dat wat je tegenhoudt, gebruiken om vooruit te komen. Belemmeringen bieden gelegenheid om eigenschappen te ontwikkelen als geduld, creativiteit en moed. Er zijn prachtige levensverhalen van mensen die sterker zijn geworden door tegenslag. Greet Vonk en Anja Jongkind deden onderzoek naar posttraumatische groei. Ze concludeerden dat sommige mensen sterker en wijzer worden na traumatische gebeurtenissen. Dit is het boek dat zij erover publiceerden: PostTraumatische groei – Sterker door Ellende.

VRIENDSCHAP SLUITEN MET JE OBSTAKELS

Niks mis met obstakels. Soms kom je in je leven nu eenmaal een rotsblok tegen, een spoorwegovergang of een verboden toegangsbord. De vraag is of je ze opvat als een springplank of als een moeras.

Soms bestaat een hindernis alleen in je gedachten. Vaak kan je een obstakel wegnemen, er omheen bewegen of een nieuwe, onverwachte stap nemen. Dan worden hindernissen een kans om te groeien. In de workshop ‘Vriendschap sluiten met je obstakels’ onderzoek je hoe je obstakels kunt inzetten als springplank.

TIJDELIJK AANBOD IN DE CORONA-PERIODE:

Online Workshop ‘Vriendschap sluiten met je obstakels’.

Op 6 november staat de gewone workshop ‘Vriendschap sluiten met je obstakels’ weer gepland in Utrecht.

Andere dagworkshops Embodied Learning vind je op de pagina workshops voor professionals.

black swan

Versterk je natuurlijke invloed

Als leider of begeleider wil je beweging brengen, op een manier die bij je past. En dat is niet altijd makkelijk. Hoe kan je die natuurlijke impact versterken? 

Je kan je invloed versterken als je ontdekt welk effect je hebt op anderen. Tijdens bewegingsoefeningen merk je aan den lijve welke invloed je hebt. Je ervaart direct of een initiatief van jou wordt overgenomen. Wanneer je aan het leiden bent of aan het volgen. Hoe stevig je staat voor een groep en of je afgestemd bent op wat zich in het hier-en-nu afspeelt. Je krijgt dus feedback van de andere deelnemers, ook als ze zwijgen. 

WAT IS IMPACT?

Impact is een modern woord voor invloed. Iedereen heeft van nature invloed. Hoe zet jij mensen in beweging en hoe beweeg je in een team? Dat is iets wat je kunt oefenen en waar je plezier in krijgt door Embodied Learning. Een andere manier van leren over invloed is het bekijken van inspirerende filmfragmenten. Filmbeelden van rolmodellen en beelden van degenen die je bewondert of juist verafschuwt. 

ROLMODELLEN: IDOLEN MET IMPACT

Het charisma van Barack Obama, de empathie van Jacinda Ardern, de diplomatie van Angela Merkel. Kwaliteiten van rolmodellen kunnen je helpen in  je eigen ontwikkeling als leider. Wat je in een ander bewondert is immers in potentie bij jou aanwezig. Door je te spiegelen aan de mensen die je bewondert, leer je over je eigen kracht en invloed. Als je kijkt naar een film of documentaire over iemand met bijzondere kwaliteiten kan dat enorm inspirerend zijn.

IMPACT VERSTERKEN MET JE SCHADUW

Degene die je mateloos ergert, de persoon aan wie je je herhaaldelijk stoort, het type waar je een hekel aan hebt…Wat je in een ander verafschuwt, kan vreemd genoeg ook een inspiratiebron zijn. Door kennis te maken met je schaduw kan je namelijk je repertoire verbreden en je impact vergroten. 

Schaduw is een term van psychiater Carl Gustav Jung. Hij zegt dat iedereen een schaduwkant heeft: donkere kanten en zwakheden die je liever niet laat zien. Verstoten kanten onder ogen zien kan veel bevrijding en opluchting betekenen en de effectiviteit in je leiderschap vergroten. Je schaduw heeft direct verband met je creativiteit, je gevoeligheid en de kwaliteit van je inzicht. Je kan je schaduw herkennen via je projecties op de mensen die je tegenkomt. Het is een schatkist waaruit je inspiratie en energie kan opdiepen, waardoor je effect op de omgeving verandert.

MEER LEREN OVER IMPACT?

In het najaar van 2020 geven Rozemarijn Dols en Paula Kolthoff de workshop ‘Versterk je natuurlijke invloed’ met bewegende beelden: filmbeelden en bewegingsoefeningen ter versterking van je impact. We ontvangen jullie op een fraaie, centraal gelegen locatie met een fantastische keuken.

Via deze link vind je meer informatie en inschrijving.

Rozemarijn Dols, Dols-Consult

Rozemarijn is leiderschapstrainer, teamcoach en auteur van verschillende leiderschapsboeken met film als didactisch materiaal. Lees meer over haar werk met filmbeelden in dit artikel van Rozemarijn Dols

Paula Kolthoff, Embodied Learning

Paula werkt met Embodied Learning als leiderschapstrainer, opleider en coach. Meer informatie over haar werk lees je in de blog Wat is embodied learning en op haar website www.embodiedlearning.nl.

embodied learning level 1

Wat is Embodied Learning?

Embodied Learning is het versterken van je persoonlijk leiderschap via de intelligentie van je lichaam. Je leert navigeren op de signalen van je lichaam. Dat vergroot je sensitiviteit en je verbinding met anderen. Daardoor krijg je meer toegang tot je creativiteit, je directe waarneming en je intuïtieve kennis. Zo kan je werken met hoofd, hart én buik.

Waar komt de term vandaan?

De term Embodied Learning wordt in het onderwijs gebruikt voor leren via het lichaam. Ik gebruik de term voor leren over leiderschap via je lichaamsbewustzijn.

Leiderschapsvaardigheden als afstemmen, creativiteit en vertrouwen op je intuïtie kan je niet leren uit een boekje. Embodied Learning leert je om leiderschap te belichamen. Daardoor werk je minder hard met meer resultaat.

Wat brengt Embodied Learning je?

In ontwikkeltrajecten, waaronder leiderschapstrajecten, wordt steevast een belangrijk aspect over het hoofd gezien: de kracht van lichaamsbewustzijn. En dat terwijl daar zoveel winst valt te halen. Lichaamsbewustzijn versterkt je authentieke leiderschap. Door lichaamsbewustzijn te ontwikkelen ontstaan overzicht, besluitvaardigheid, innovatiekracht, creativiteit, stabiliteit en werkplezier.

Wat is het nut van Embodied Learning?

We leven in een razendsnel tempo, waarin alles voortdurend in verandering is. Hedendaagse vraagstukken zijn complexer dan ooit tevoren. De tijd waarin we leven vraagt om ander leiderschap dan voorheen. Voor wezenlijke oplossingen is het belangrijk om af en toe te vertragen en stil te staan. Zodat je in contact komt met de intrinsieke wijsheid in jezelf, de situatie en de mensen met wie je werkt. Essentiële inzichten en waarachtige oplossingen ontstaan namelijk door niet alleen je hoofd, maar ook je talent voor verbinding en je intuïtie in te zetten.

“Ik doe veel minder tijdens de begeleiding van groepen. De mensen nemen daardoor vanzelf meer verantwoordelijkheid. Zo werk ik met meer plezier, overzicht en energie.” Een deelnemer aan de leergang Embodied Learning.

Waarin verschilt Embodied Learning van ‘gewoon’ leren?

Essentiële leerervaringen haal je niet uit boeken, maar uit belevenissen die je raken. Wat je leert via je lichaam, vergeet je niet meer.

In het onderwijs wordt lichaamsgericht leren ingezet om kinderen te helpen makkelijker te leren. Kinderen blijken de lesstof op school beter te onthouden als ze tegelijkertijd een concrete ervaring opdoen. Ze kunnen zich ook beter concentreren op school als ze genoeg beweging krijgen. Kijk naar deze veelomvattende en bevlogen TED-talk van neuro-wetenschapper Adele Diamond over effectief leren.

“Embodied Learning is wezenlijk anders dan cognitief leren: wat ik tijdens deze workshop heb ervaren blijft bij me. En wat Paula betreft: wat je ziet is wat je krijgt en wat je krijgt is wat je ziet. Ze is volledig congruent met wat ze vertelt.”
Wessel Ganzevoort, Emeritus Hoogleraar Organisatiedynamiek en Innovatie

Wat is de leergang Embodied Learning?

In de leergang Embodied Learning leer je op een verfrissende manier over leiderschap en groepsdynamiek. Je krijgt een nieuwe invalshoek op leiderschap en leert op een organische manier beweging in gang te zetten. In de kern gaat het om synchronisatie van lichaam en geest.  Als je lichaam en geest synchroniseert, ben je in contact met je volledige potentieel. Dat is geen truc, maar een ervaring die je leert herkennen en vervolgens inzet om je leiderschap te versterken.

Wat is Embodied Feedback?

Embodied Feedback is een aanpak die ik heb ontwikkeld om de valkuilen van feedback geven te voorkomen.  Het gaat om feedback geven vanuit je fysieke waarneming, zonder oordelen. Dat is even oefenen, zeker voor degenen met veel training in feedback geven. Deze aanpak geeft een waardevolle aanvulling en verdieping op wat je al doet. In deze blog vind je een korte beschrijving van Embodied Feedback.

Hoe stimuleert Embodied Learning collectieve intelligentie?

Door je lichaamsbewustzijn te vergroten, leer je niet alleen afstemmen op jezelf, maar ook op de groepen en organisaties waarin je beweegt. Zo krijg je toegang tot de collectieve intelligentie van de groepen die je begeleidt. Dat maakt dat er op een organische manier creativiteit, co-creatie en verantwoordelijkheid ontstaan. Lees meer over Embodied Learning en collectieve intelligentie.

Voor wie is Embodied Learning?

Er is grote behoefte aan leiders die werken met hoofd, hart en buik.  Mensen die met moed, liefde en waarachtigheid in hun werk staan. Leiders die beweging in gang kunnen zetten en houden. In zichzelf, en bij degenen met wie ze werken.

Wil jij werken vanuit die radicale zachtmoedigheid? In de workshops en leergang Embodied Learning inspireren trainers, (team)coaches, opleiders, bestuurders en managers elkaar. Leiders uit de zorg, het bedrijfsleven, de overheid, het onderwijs en de bankwereld.

Als manager heb ik gezien dat de visie van onze organisatie niet werkelijk wordt belichaamd in mijn teams. Inmiddels zijn we aan het leren elkaar te bejegenen zoals we met onze cliënten willen omgaan.” Een deelnemer aan de leergang Embodied Learning.

Embodied Learning, Social Presencing Theater en Theory U

In mijn werkwijze maak ik onder andere gebruik van Social Presencing Theater (SPT). Hoewel de ingewikkelde naam van deze methode anders doet vermoeden, gaat het om lichaamsgerichte werkvormen die eenvoudig en toegankelijk zijn. SPT is oorspronkelijk ontworpen om Theory U ervaarbaar te maken. Theory U is een model voor duurzame verandering, vernieuwende samenwerking en innovatief leiderschap. Hier vind je meer informatie over Social Presencing Theater.

“Je lichaam bestaat uit zoveel onderdelen en bewegingen. Tegelijk is het één. Zo is het ook met het grotere lichaam van teams en organisaties. Als je er op die manier naar gaat kijken, verandert je aanpak. Dat is wat Embodied Learning teweeg brengt.” Miriam Luijken, Agile coach bij de Rabobank.

Meer weten?

Op mijn website vind je behalve blogs en video’s ook de workshops en de brochure over de leergang Embodied Learning, informatie over mijn werk in organisaties en ervaringen van deelnemers.

Pippi Langkous als rolmodel voor leiders?

Ik heb twee belangrijke rolmodellen: mijn autistische vriend Ralph en Pippi Langkous. Van beiden heb ik veel geleerd over persoonlijk leiderschap.

EEN ROLMODEL VOOR AANDACHT

In New York logeerde ik ooit bij een vriend en zijn autistische broer: Ralph. Eerst was ik een beetje bang voor hem. Dat veranderde al snel, want hij was weliswaar ongewoon, maar ook buitengewoon liefdevol.
 
Ralph leidde me rond in New York. Hij stelde mij voor aan de buschauffeurs, die hem vrijwel allemaal kenden. De busreizigers waren enigszins verbaasd als hij me voorstelde als zijn ‘goede vriendin uit Holland’. 

Hij liet me zien waar je het beste kleding kon halen (bij een soort leger des Heils). Hij wist in welke boekwinkel je gratis koffie kon krijgen en bladerde eindeloos in dezelfde reisgids, terwijl ik me vergaapte aan boeken met landen over de hele wereld. Ralph zorgde ervoor dat ik ‘de beste tandenborstel van heel New York’ vond, nadat hij me diverse drogisten had laten zien en alle tandenborstels van héél dichtbij had bekeken. Het was inderdaad de beste borstel die ik ooit heb gehad. 
 
We bezochten samen het Metropolitan Museum of Art, waar hij pijlsnel doorheen liep om me te laten zien welke objecten hij wel en niet mee naar huis wilde nemen. Onvergetelijk was ook die keer dat hij tegen etenstijd beloofde om voor me te koken. Hij ging ‘even’ naar de supermarkt aan de overkant, en kwam drie uur later terug met twee courgettes. De volgende dag vertelde de verkoopster mij dat hij altijd alle groente uitgebreid bekeek voordat hij iets kocht.
 
Mijn angst voor Ralph veranderde in respect. Hij is voor mij een rolmodel voor aandacht en geduld. Niets kan hem afbrengen van wat hij belangrijk vindt.

ROLMODELLEN VOLGENS JUNG

Rolmodellen kunnen inspireren om gewenste eigenschappen in jezelf te cultiveren. Volgens C.G. Jung wijst wat je in een ander bewondert, op een verlangen om die eigenschappen in jezelf te ontwikkelen. Leiders die ik bewonder om positieve eigenschappen zoals moed en vasthoudendheid zijn bijvoorbeeld Nelson Mandela en Mahatma Ghandi. 

Iemand die prachtig werkt met rolmodellen in leiderschap is Rozemarijn Dols. Ze schreef een boek over vrouwelijke rolmodellen in leiderschap: Is the lady for turning, dat verscheen in 2019.

VROUWELIJK ROLMODEL VOOR LEIDERSCHAP

Voor mij is Pippi Langkous een vrouwelijk rolmodel voor leiders. Ze inspireert om stevig te staan en vrij te bewegen. Ze staat voor wat ze doet en ze doet waar ze voor staat. En ze maakt bewegingen waar ze zichzelf en anderen mee verrast.

Rozemarijn en ik zijn enthousiast bezig samen een workshop te ontwikkelen over impact, waarin filmbeelden en bewegingsoefeningen centraal staan. Binnenkort volgt meer nieuws over deze verrassende workshop.

Voordat het zover is, geef ik je tien tips van Pippi mee. Hieronder kan je ze downloaden in een poster op A4-formaat. Om op je bureau te leggen, aan een collega te geven of ergens op te hangen.

10 TIPS VOOR LEIDERS VAN PIPPI LANGKOUS

1. Op je paard blijven zitten, ook in lastige situaties

2. Moedig reageren als er zich obstakels aandienen

3. Staan voor wat je doet en doen waar je voor staat

4. Voor niemand bang zijn, en schurken onverschrokken tegemoet treden

5. Onverwachte vragen stellen en dito antwoorden geven

6. Durven zingen, ook al is het nog zo vals

7. Bewegingen maken waarmee je anderen (en jezelf) verrast

8. Op grote voet leven, maar niet naast je schoenen gaan lopen

9. Met volle aandacht luisteren en kijken 

10. En last, maar zeker niet least : veelvuldig vrolijk zijn zonder aanwijsbare reden

DOWNLOAD DE TIPS VAN PIPPI

Stevig staan in intense situaties

Intense situaties zijn interessante leermomenten. In sommige van die situaties zijn we op ons best. Op andere intense momenten raken we uit balans. Over de kunst van stevig staan in intense situaties.

Ontspannen in intense situaties

Iedere ochtend oefen ik verschillende soorten evenwichtshoudingen. Sommige daarvan zijn behoorlijk intens: ze vragen om concentratie en spiertraining. Het vergt dus een zekere inspanning om ontspannen te blijven staan. Fascinerend is dat je de ene dag stabieler staat dan de andere, zonder aanwijsbare oorzaak. Door dagelijkse oefening kan die stabiliteit enorm verbeteren.

Intense situaties zijn net als dit soort oefeningen een uitdaging voor je evenwicht. Het is een hele kunst om ontspannen te blijven staan. Dat maakt het juist zo interessant. Grotere en kleinere problemen in ons leven geven voortdurend de gelegenheid om te onderzoeken hoe je open, ruim en ontspannen aanwezig kan blijven. Vooral als het echt spannend wordt, bijvoorbeeld in tijden van Corona.

Wat is een intense situatie?

Intense situaties zijn er in alle soorten en maten. Van overkokende melk, tot een kind dat valt of een botsing met een onuitstaanbare collega op het werk. Om maar te zwijgen van Intense Situaties met een hoofdletter: geboorte, dood, ziekte, scheiding, faillissement, brand, of een pandemie. In je leven krijg je voortdurend grotere en kleinere uitdagingen voorgeschoteld die je uit evenwicht kunnen brengen.

Intensiteit geeft stress

Intense situaties roepen een stressreactie op in je lichaam. “Het stress-systeem is niet aangepast aan de uitdagingen van de moderne tijd”, zegt professor Witte Hoogendijk, hoogleraar en psychiater op het Erasmus Medisch Centrum in Rotterdam. Samen met journaliste Wilma de Rek schreef hij het boek Van Big Bang tot Burn Out. Ons stress systeem is evolutionair verouderd. Het was oorspronkelijk bedoeld als adequate reactie op levensbedreigende situaties, maar wordt nu voortdurend geprikkeld. Door psychologische stress, maar bijvoorbeeld ook door onze mobiele telefoon. Ons alarmsysteem reageert dus op stress-prikkels alsof het levensbedreigende situaties zijn. We hebben onnodig de neiging te bevriezen, vechten of vluchten.  Lees er meer over in dit artikel

Leren omgaan met intensiteit

In plaats van te bevriezen, vechten of vluchten, kan je leren omgaan met intensiteit. Dat gaat niet vanzelf. Daar is inspanning en concentratie voor nodig. Met andere woorden: je kan trainen om ontspannen aanwezig te zijn. Als je je spanningen leert doorgronden, ontdek je wat loslaten is.  Dan kan je ontspannen en wakker aanwezig zijn, ook in lastige situaties. Dat versterkt je persoonlijk leiderschap. Sterker nog: intense situaties worden een schitterende mogelijkheid om aanwezig te zijn vanuit je volledige potentieel.

In welke intense situatie wil jij STEVIGER staan?

De eerstvolgende dagworkshop ‘Stevig staan in intense situaties’ is gepland op vrijdag 6 november in Utrecht. Op donderdag 26 november is er een workshop voor teamleiders uit de zorg.

holding space persoon sterrenhemel

Holding Space voor leiders

Vertrouwen op collectieve intelligentie

Holding Space is het scheppen van een veilige ruimte waarin mensen hun waarheid kunnen spreken en kunnen leren. Een essentiële leiderschapsvaardigheid dus. Maar hoe creëer je zo’n veilige ruimte in je groepen?

Holding Space stimuleert collectieve intelligentie

Ben jij als leider weleens helemaal beschikbaar voor iemands verhaal? Door te luisteren vanuit gelijkwaardigheid, zonder te oordelen of adviseren? Uit die ruimte ontstaan inzichten en oplossingen vanzelf. Dat scheelt een hoop energie! Als je op die manier aanwezig bent in je groepen, gaat de collectieve intelligentie in de groep het werk doen. Daarvoor is Holding Space een voorwaarde.

Waar komt Holding Space vandaan?

De term is internationaal bekend geworden door een blog van lerares, schrijver, coach en facilitator Heather Plett. De blog ging viraal in 2015, werd vertaald in meer dan 10 talen, in verschillende tijdschriften afgedrukt en geïntegreerd in onderwijsprogramma’s over de hele wereld. Sindsdien duikt het begrip overal op, ook in organisaties.

Holding Space grondhouding voor leiders

Holding Space is een grondhouding voor het maken van wezenlijk contact met jezelf en anderen, zonder veroordeling of advies. Je maakt ruimte voor wat er is door volledig aanwezig te zijn en de controle los te laten. Zo ontstaat ruimte voor transformatie, op persoonlijk en organisatieniveau.

Deze grondhouding vraagt openheid en bereidheid om diep te luisteren naar wat zich aandient. Zonder verwachtingen van waar het heen moet. Het is het tegenovergestelde van je ideeën opleggen. Centraal staat niet-weten en dat vraagt lef.

Je taak als leider is volledig aanwezig zijn, zodat alle deelnemers zich welkom voelen. Ook degenen die kritische geluiden laten horen. Als dit je goed lukt, ontstaat een ruimte waarbinnen nieuwe mogelijkheden en perspectieven zichtbaar worden. Voor alle deelnemers, inclusief voor jou als leider.

Vertrouwen op collectieve intelligentie

Het creëren van Holding Space is niet gemakkelijk. Als leider ben je namelijk volop gewend en getraind om in gesprekken precies het omgekeerde te doen van wat in de alinea hierboven beschreven staat.

Open luisteren is lastig. Observeer maar eens wat er in je gedachten allemaal langs komt als je luistert. Je hoofd zit vol met goed bedoelde adviezen, verwachtingen en oplossingen. Het vraagt oefening en geduld om te luisteren zonder oordelen. Je moet leren daadwerkelijk te vertrouwen op de intelligentie in de groep. Pas dan kun je loslaten en Holding Space faciliteren.

Het effect van Holding Space in groepen

  • Een sfeer van diversiteit en inclusiviteit
  • Obstakels en blinde vlekken lossen vanzelf op
  • Nieuwe perspectieven en mogelijkheden ontstaan moeiteloos
  • Iedereen neemt eigen verantwoordelijkheid
  • Er is ruimte voor verrassing en verwondering

Wil jij Holding Space leren faciliteren? 

Holding Space is een kernthema van de leergang Embodied Learning. Lees meer en schrijf je in.

Ervaar wat Holding Space voor je kan doen

Download de 7 tips voor oefenen met Holding Space in een overleg

collectieve intelligentie spreeuwen

Collectieve intelligentie: minder hard werken en betere resultaten

Een enorme zwerm spreeuwen kan zonder leider verbazingwekkend complexe bewegingen uitvoeren. Zonder dat ze ook maar één keer tegen elkaar aanbotsen. Soepel, wendbaar en in harmonie bewegen ze zich voort. Als één lichaam. Is dat collectieve intelligentie?

Collectieve intelligentie?

Heb je weleens gezien welke ongelofelijke bewegingen een grote zwerm spreeuwen met elkaar kan uitvoeren? Kijk en geniet van deze sfeervolle video van Roald van Stijn. Hij filmde een spectaculaire zwerm spreeuwen in de Utrechtse avondlucht en zette er muziek onder van Eefje de Visser.

Hoe komt het dat een groep vogels zo afgestemd met elkaar kan bewegen? Het lijkt alsof ze samen één lichaam vormen. In een boek over collectieve intelligentie las ik dat een zwerm vogels zo met elkaar kan vliegen door een klein aantal eenvoudige regels. Regels die genetisch ingebouwd zijn.

Deze regels sturen de onderlinge interactie aan:

  • een regel om in dezelfde richting bewegen
  • een regel voor samenhang
  • en een regel voor onderlinge afstand.

Wat de zwerm doet is dus geen bewuste samenwerking, maar een collectieve beweging. Dit alles doen zij zónder leider.

Collectieve beweging

Een manier om mensen zo’n collectieve beweging te laten ervaren, is een simpele loopoefening die ik regelmatig inzet in mijn trainingen Embodied Learning. Deze loopoefening laat grote groepen mensen ervaren hoe te bewegen als een geheel.

De enige regels die ik meegeef zijn:

  1. Je kunt lopen, rennen of stilstaan
  2. Ervaar bewust je eigen lichaam
  3. Wees je bewust van het sociale lichaam waarin je beweegt.

Vervolgens kunnen snelle en ingewikkelde bewegingspatronen ontstaan, zonder dat deelnemers ooit botsen.

De bevindingen zijn fascinerend. Soms hebben deelnemers individueel de ervaring dat ze de leider zijn, omdat de groep steeds de richting neemt die zij ook namen. Toch is er net als bij de vogels geen enkele leider. Het is de kracht van collectief bewegen met aandacht voor het geheel.

Is collectieve beweging een vorm van collectieve intelligentie?

Wendy Jansen e.a. publiceerden in 2016 hun boek Collectieve intelligentie, de uitdaging voor de organisatie van nu. Zij definiëren collectieve intelligentie als het vermogen van een collectief (een groep mensen, planten, cellen, micro-organismen en/of machines) om problemen op te lossen.

Collectieve intelligentie ontstaat in groepen mensen bij voldoende interactie en een korte ‘feedbackloop’, zodat deelnemers direct ervaren wat het effect is van hun gedrag. Andere wezenlijke voorwaarden voor het ontstaan van collectieve intelligentie zijn volgens de schrijvers dat de groep divers is samengesteld, dat iedereen meedoet en het een veilige omgeving is.

Collectieve intelligentie in de praktijk

De intelligentie van de groep kan worden ingezet om samen te leren of problemen op te lossen. Met behulp van een klein aantal gedragsregels die diversiteit, inclusiviteit en veiligheid bewaken, blijkt een groep al in staat om zinvolle gesprekken te voeren waaraan alle deelnemers een unieke bijdrage leveren. Zelfs binnen een complexe of stressvolle situatie. Een concreet voorbeeld daarvan vind je in deze blog over luistercirkels en collectieve intelligentie.

Een ander voorbeeld van collectieve intelligentie in de praktijk vind je in deze TED talk van Sugata Mitra over zelforganiserende leeromgevingen. Hij plaatste computers in afgelegen delen van de wereld en boekte spectaculaire leerresultaten bij groepen kinderen die niet bekend waren met computers, noch met de Engelse taal. Mitra zette onder andere Britse grootmoeders in voor de veiligheid: om de kinderen aan te moedigen!

Collectieve intelligentie aanspreken

Door de collectieve intelligentie aan te spreken, ontstaan dus oplossingen en leerervaringen die je eerst niet voor mogelijk had gehouden. Als trainer Embodied Learning leer ik leiders (trainers, leidinggevenden, coaches) om deze intelligentie bewust in te zetten.

Lichaamsbewustzijn is daarbij een essentieel instrument: bewustzijn van je eigen lichaam en het sociale lichaam van de groep. Het gaat erom dat je als leider in groepen de juiste plek inneemt. Niet groter of kleiner dan je bent. Gericht zijn op leiderschap waarin het niet draait om jou als leider, maar om de wijsheid van de groep waarmee je werkt.

Als je die authentieke en respectvolle plek inneemt, nodig je alle groepsleden uit om dat ook te doen. Dan hoef je niet alleen minder hard te werken als leider, maar zijn de resultaten rijker dan je kon bedenken. Wie weet ben je op den duur overbodig!

Meer lezen over collectieve intelligentie?

Lees mijn blog Holding Space voor Leiders en de blog Systemisch werk en Embodied Learning.

Mensen systemisch werk tijdens Embodied Learning

Systemisch werk en Embodied Learning

Foto: www.systemischmensenwerk.nl

Systemisch werk maakt de collectieve wijsheid in een groep beschikbaar via fysieke waarnemingen. Wist je dat er nog meer manieren zijn om de collectieve wijsheid in groepen aan te spreken, die prachtig aansluiten op Systemisch Werk? Je lichaam is de sleutel.

Systemisch werk en Embodied Learning

Jaren geleden ben ik uitgebreid opgeleid in Systemisch Werk. Ik ben getraind in zowel Familie-opstellingen als Organisatieopstellingen bij verschillende docenten. Het is één van de belangrijkste wortels van mijn werk.

Systemisch Werk heeft me geholpen in mijn persoonlijke ontwikkeling en mijn werk als trainer en begeleider enorm beïnvloed. Het belangrijkste dat ik ervan heb geleerd is dat in elke groep een schat aan onbewuste kennis leeft. Die kennis is beschikbaar voor iedereen, mits de sfeer in de groep veilig en inclusief is. Het naar de oppervlakte brengen van die onbewuste kennis is een kernvaardigheid voor iedereen die groepen begeleid.

De collectieve intelligentie in een groep laten werken

In Opstellingengroepen heb ik ervaren welke magie ontstaat als iedereen aanwezig is vanuit dienstbaarheid aan het geheel. Het is ongelofelijk hoeveel diepgang dan ontstaat en welke leerervaringen mogelijk zijn. Er ontstaat meer wijsheid dan die van de begeleider of de individuele deelnemers. De collectieve intelligentie van de groep gaat werken, oplossingen en inzichten ontstaan moeiteloos.

Hoe kan je als begeleider van groepen die wijsheid aanspreken, ook als je geen opstellingen begeleidt? Dat lukt als je werkt vanuit de volgende 3 kernthema’s:

  1. Helemaal aanwezig zijn
  2. Luisteren naar jezelf en anderen, vanuit je lichaam
  3. Werken vanuit niet-weten 

Ten eerste: Helemaal aanwezig zijn (Embodied Presence)

Een kernvraag voor elke groepsbegeleider, of je nu trainer, teamcoach of leidinggevende bent, is: hoe kan je volledig en authentiek aanwezig zijn in groepen? Sensitief aanwezig zijn in elk moment, zodat je zuiver waarneemt wat er gebeurt in je groep? Dat kan als je je leiderschap volledig belichaamd. Ik noem dat Embodied Presence. Die kwaliteit van aanwezig zijn, is een fysieke ervaring. Je lichaam is het instrument waarmee je voelt of je op je plek bent. Het is ook het instrument waarmee je je plek inneemt, en dat kan je oefenen. Voorwaarde is dat je geest en lichaam gesynchroniseerd zijn: dat je geest geland is in je lichaam. Die kwaliteit van aanwezig zijn kan je trainen.

Ten tweede: Luisteren vanuit je lichaam (Embodied Listening)

Als begeleider wil je graag precies waarnemen wat er in je groepen gebeurt, zodat je adequaat kunt reageren. Zuiver waarnemen doe je met je lichaam, door al je zintuigen in te zetten. Niet alleen door te kijken wat er gebeurt, maar vooral ook door te luisteren en te voelen. Luisteren voorbij de woorden en voelen wat er gebeurt in je lichaam en het geheel van de groep. Die waarnemingen kan je vervolgens dienstbaar maken aan de groep, door erop te reageren. Soms door te vertellen wat je opmerkt, soms door te handelen. Diep luisteren is een fysieke ervaring die je kunt oefenen.

Ten derde: Werken vanuit niet-weten (Embodied Action)

Bert Hellinger, de grondlegger van Systemisch werk, beschrijft dat je als opstellier werkt vanuit ‘het lege midden’: totaal open voor wat er speelt in het veld waarmee je werkt. Werken vanuit niet-weten, door niet te oordelen over jezelf, de deelnemers in de groep, en de wereld. Maar hoe doe je dat? Niet-weten is een houding die je kunt oefenen. Je kunt leren in je lichaam waar te nemen waar de groep heen beweegt en je begeleiding daarop baseren. Een voorwaarde daarvoor is dat je als leider functioneert vanuit je eigen midden. Dan ben je een kruispunt tussen alles wat er gebeurt. In je midden zijn betekent dat je alle kanten op kan. Je weet spontaan hoe je moet handelen. Ook dat is een fysieke ervaring waarin lichaam en geest samenvallen.

Collectieve intelligentie aanspreken door Embodied Learning

Als trainer, leidinggevende of coach kan je dus lerenom via jouw lichaamsbewustzijn de collectieve intelligentie van groepen aan te spreken. Door volledig aanwezig te zijn, te luisteren vanuit je lichaam en niet-weten toe te laten in je manier van werken. In tegenstelling tot je denken, kan je er onvoorwaardelijk op vertrouwen dat je lichaam precies weet wat op dit moment relevant is. Op basis daarvan kan je effectief handelen. Embodied Learning traint je lichaamsbewustzijn, zodat je het maximaal kan inzetten om collectieve intelligentie aan te spreken. Zo kan je ontspannen in plaats van hard werken.

Wil je hier actief mee aan de slag?

Schrijf je dan in voor de leergang Embodied Learning.

Meer lezen over collectieve intelligentie?

Lees mijn blog Collectieve intelligentie en de blog Holding Space voor Leiders.