Berichten

Een luistercultuur ontwikkelen

Een luistercultuur ontwikkelen

“Zwijgen leren we pas in de loop van ons leven; spreken leren wij al eerder”- Lao Tse

Luisteren is essentieel voor de duurzame ontwikkeling van organisaties. Horen wat er werkelijk speelt en waar de situatie heen wil. Toch is werkelijk luisteren zeldzaam. Hoe draag jij bij aan de luistercultuur in je werkomgeving? 3 manieren om een luistercultuur in je organisatie te ontwikkelen.

Luisteren schept een leeromgeving

Het ontwikkelen van een luistercultuur is in de eerste plaats een kwestie van bewustwording. Als mensen in een organisatie zich bewust worden van hun luistergedrag, ontstaat de keuze om werkelijk te luisteren. Luisteren schept een situatie waarin je elkaar kan ontmoeten en van elkaar kunt leren, waarin conflicten worden voorkomen en oplossingen vanzelf ontstaan.

Luisteren versterkt meerstemmigheid

Embodied Learning kent verschillende werkvormen die bijdragen aan een verbeterde luistercultuur. Sommige zijn gebaseerd op gespreksvormen en het stellen van vragen, andere op eenvoudige bewegingsoefeningen. Al deze werkvormen zijn gericht op het versterken van de meerstemmigheid in de organisatie. Hoe meer stemmen worden gehoord, des te meer wijsheid komt naar boven. Om met Kenneth Blanchard te spreken: “None of us is as smart as all of us.”

Zo draag je bij aan een luistercultuur:

1. door vragen stellen

Luisteren kan je oefenen door het stellen van vragen in plaats van het geven van antwoorden. Vragen die voortkomen uit een onderzoekende houding. Bijvoorbeeld:

  • Hoe wordt in dit overleg/ons team/onze organisatie geluisterd?
  • Wat zijn kenmerken van onze luistercultuur?
  • Hoe willen we naar elkaar luisteren?

 2. door niet-weten

Luisteren vraagt om een houding van niet-weten, oprechte nieuwsgierigheid. Je eigen oordelen opmerken en parkeren. Volledig aanwezig zijn, met al je aandacht. Niet-weten is een houding die je kunt leren. Je lichaam is daarbij een anker. Door bewustzijn van je lichaam oefen je om met je aandacht nergens anders te zijn dan in de huidige situatie. Zo inspireer je anderen om ook helemaal aanwezig te zijn.

3. door stilvallen

Luisteren vraagt om vertraging, onthijgen, stilvallen. Stilte kan je bewust inzetten, ook in moeilijke situaties. Je kunt bijvoorbeeld een overleg of een gesprek laten stilvallen om te ervaren hoe de situatie zich ontvouwt. Door de deelnemers te vragen even niet te praten maar de situatie te ervaren. Zo ontstaan oplossingen zonder hard te werken.

Leiderschap door luisteren

Een schitterend voorbeeld van hoe je als leider een creatief proces begeleidt door diep te luisteren vind je in dit filmpje van Otto Scharmer.

Wil jij als leidinggevende, trainer of coach bijdragen aan een luistercultuur?

In het programma Embodied Learning is dat een centraal thema.

Lees ook mijn blog over luisteren in lastige situaties.

Luisteren in lastige situaties

Luisteren in lastige situaties

Als ervaren trainer, leidinggevende of coach heb je geleerd om ‘actief’ te luisteren. Maar werkelijk luisteren is eerder een mentaliteit dan een vaardigheid. Die mentaliteit heeft een transformerende werking. Vijf tips om dieper te luisteren in lastige situaties.

Luisteren als mentaliteit

‘Actief’ luisteren door samenvatten, luisteren en doorvragen, weet je het nog? Ik heb die trainingen zelf nog gegeven. Maar je kunt nog veel dieper luisteren, met meer effect. Werkelijk luisteren is niet een vaardigheid, maar een mentaliteit van verbinding met een situatie door oprecht benieuwd zijn. Die mentaliteit heeft een transformerende invloed op je omgeving: je team, de groepen waarvoor je spreekt, de organisatie waarin je werkt.

Luistercultuur ontwikkelen

Volgens Otto Scharmer van TheoryU is luisteren de kernvaardigheid van de hedendaagse leider. Hij onderscheidt 4 niveaus van luisteren, waarbij het niveau van generatief luisteren het belangrijkste is voor het genereren van creativiteit en verbinding. In dit filmpje legt hij het belang van deze luisterniveaus uit.

Luisteren is ook essentieel in het werk van Frederic Laloux.  Het gaat om luisteren waar de situatie heen wil, controle loslaten en dan nieuwe stappen durven zetten buiten gebaande paden. Hij noemt in zijn boek Reinventing Organizations verschillende manieren om organisaties te helpen een luistercultuur te ontwikkelen: een vergadering beginnen met stilte, elkaar complimenten geven binnen een groep, persoonlijke verhalen vertellen via een open microfoon.

Luisteren = durven stilstaan

Luisteren is durven stilstaan bij wat er speelt. Dat kan alleen als je stopt met rennen en helemaal aanwezig bent. In mijn werk als trainer en adviseur merk ik dat stilstaan een grote stap is voor organisaties. Tegelijk brengt luisteren een enorme verrijking.

5 tips om jouw werk te versterken door luisteren in lastige situaties:

  • Durf in een moeilijke situatie stil te staan en te luisteren naar wat er nodig is
  • Stel vragen en luister, in plaats van antwoorden te geven
  • Parkeer tijdens een meningsverschil je oordelen en luister open naar het perspectief van de ander
  • Luister in lastige meetings ook naar wat er niet gezegd wordt
  • Laat creatieve oplossingen vanzelf ontstaan door te luisteren

Wil jij als leidinggevende, trainer of coach luisterend je werk versterken?

Embodied Learning helpt om stil te staan bij wat er speelt.

Doe mee met de leergang Embodied Learning.