Berichten

holding space persoon sterrenhemel

Holding Space voor leiders

Vertrouwen op collectieve intelligentie

Holding Space is het scheppen van een veilige ruimte waarin mensen hun waarheid kunnen spreken en kunnen leren. Een essentiële leiderschapsvaardigheid dus. Maar hoe creëer je zo’n veilige ruimte in je groepen?

Holding Space stimuleert collectieve intelligentie

Ben jij als leider weleens helemaal beschikbaar voor iemands verhaal? Door te luisteren vanuit gelijkwaardigheid, zonder te oordelen of adviseren? Uit die ruimte ontstaan inzichten en oplossingen vanzelf. Dat scheelt een hoop energie! Als je op die manier aanwezig bent in je groepen, gaat de collectieve intelligentie in de groep het werk doen. Daarvoor is Holding Space een voorwaarde.

Waar komt Holding Space vandaan?

De term is internationaal bekend geworden door een blog van lerares, schrijver, coach en facilitator Heather Plett. De blog ging viraal in 2015, werd vertaald in meer dan 10 talen, in verschillende tijdschriften afgedrukt en geïntegreerd in onderwijsprogramma’s over de hele wereld. Sindsdien duikt het begrip overal op, ook in organisaties.

Holding Space grondhouding voor leiders

Holding Space is een grondhouding voor het maken van wezenlijk contact met jezelf en anderen, zonder veroordeling of advies. Je maakt ruimte voor wat er is door volledig aanwezig te zijn en de controle los te laten. Zo ontstaat ruimte voor transformatie, op persoonlijk en organisatieniveau.

Deze grondhouding vraagt openheid en bereidheid om diep te luisteren naar wat zich aandient. Zonder verwachtingen van waar het heen moet. Het is het tegenovergestelde van je ideeën opleggen. Centraal staat niet-weten en dat vraagt lef.

Je taak als leider is volledig aanwezig zijn, zodat alle deelnemers zich welkom voelen. Ook degenen die kritische geluiden laten horen. Als dit je goed lukt, ontstaat een ruimte waarbinnen nieuwe mogelijkheden en perspectieven zichtbaar worden. Voor alle deelnemers, inclusief voor jou als leider.

Vertrouwen op collectieve intelligentie

Het creëren van Holding Space is niet gemakkelijk. Als leider ben je namelijk volop gewend en getraind om in gesprekken precies het omgekeerde te doen van wat in de alinea hierboven beschreven staat.

Open luisteren is lastig. Observeer maar eens wat er in je gedachten allemaal langs komt als je luistert. Je hoofd zit vol met goed bedoelde adviezen, verwachtingen en oplossingen. Het vraagt oefening en geduld om te luisteren zonder oordelen. Je moet leren daadwerkelijk te vertrouwen op de intelligentie in de groep. Pas dan kun je loslaten en Holding Space faciliteren.

Het effect van Holding Space in groepen

  • Een sfeer van diversiteit en inclusiviteit
  • Obstakels en blinde vlekken lossen vanzelf op
  • Nieuwe perspectieven en mogelijkheden ontstaan moeiteloos
  • Iedereen neemt eigen verantwoordelijkheid
  • Er is ruimte voor verrassing en verwondering

Wil jij Holding Space leren faciliteren? 

Holding Space is een kernthema van het programma Embodied Learning. Download de brochure via deze link.

In mijn boek ‘Stevig staan in intense situaties’, lees je meer over Holding Space in de praktijk. Je kunt het bestellen via deze link

Ervaar wat Holding Space voor je kan doen

reinventing organizations in de praktijk

Reinventing Organizations in de praktijk

Het boek werd door velen enthousiast gelezen, maar in de praktijk blijkt zelfsturing niet eenvoudig. Hoe heeft Reinventing Organizations zich ontwikkeld in de praktijk? Frederic Laloux vertelt en luistert tijdens een evenement rondom zelfsturing in juni 2018.

Meesterlijk luisteren

Tijdens zijn bijdrage zit Laloux ontspannen op het podium te luisteren hoe het publiek uitwisselt over een vraag. Een mooie metafoor voor zijn aanpak: stilstaan bij wat zich aandient tijdens een transitie.

De transitie naar zelfsturing kan alleen slagen als de leider stilstaat bij zijn/haar drijfveren. Dan wordt het traject een interessant avontuur in plaats van een ingewikkelde verandering. Laloux luistert naar leiders en vraagt door tot hij bodem voelt. (“What hurts your integrity?”)

Meesterlijk luisteren is geen vaardigheid, maar een oprechte mentaliteit van verbinding met een situatie. Die mentaliteit heeft een transformerende invloed op je omgeving: je team, de groepen waarvoor je spreekt, de organisatie waarin je werkt.

Luisteren waar het heen wil

Het gaat om luisteren waar een situatie heen wil, controle loslaten en dan nieuwe stappen durven zetten buiten gebaande paden. Hij noemt in zijn boek Reinventing Organizations verschillende manieren om organisaties te helpen een luistercultuur te ontwikkelen: een vergadering beginnen met stilte, elkaar complimenten geven binnen een groep, ruimte voor gesprek over persoonlijke vraagstukken, verhalen vertellen via een open microfoon. Tijdens het event gaf hij het voorbeeld door niet alleen te luisteren naar de inhoud van een vraag, maar ook naar de toon: “dat klinkt alsof jij zelfsturing zwaar vindt”.

Luisteren = durven stilstaan

Luisteren is durven stilstaan bij wat er speelt. Dat kan alleen als je helemaal aanwezig bent, dus door te stoppen met rennen. In mijn werk als trainer en adviseur merk ik dat dit een grote stap is voor de meeste mensen in organisaties. Tegelijk brengt luisteren een enorme verrijking binnen je werkomgeving. Een praktijkvoorbeeld:

Reinventing in de praktijk

Enige tijd geleden begeleidde ik samen met collega’s een uitgebreid persoonlijk leiderschapstraject in de zorg op basis van Reinventing Organizations.  Binnen de organisatie waren veel gevoelens van onvrede. Er was een continue stroom van veranderingen, met weinig effectieve communicatie. Essentieel bij een dergelijk traject is het ontwikkelen van een luistercultuur

Als begeleider en adviseur vind ik het altijd spannend wat van zo’n traject overblijft nadat ik ben vertrokken. Het gaat er immers om dat er echt iets verandert. Een jaar later spreek ik een medewerker.

Deze medewerker heeft het initiatief genomen om mensen samen te brengen die de organisatie verder willen vernieuwen. Doel is om een veilige ruimte te scheppen waarin deelnemers kunnen uitwisselen en van elkaar leren op basis van openheid en gelijkwaardigheid. Er is geen officiële leider; meerdere deelnemers zijn ervaren in het faciliteren van groepen of het begeleiden van oefeningen. Inmiddels komt deze zelforganiserende groep 4x per jaar een dagdeel bij elkaar.

Elke bijeenkomst begint met luister- en waarnemingsoefeningen. Vervolgens brengt iemand een stukje theorie of een video in over organisatieontwikkeling. Daarna bespreken ze in kleine groepjes waar mensen tegenaan lopen in de organisatie, op basis van de Case Clinic methode van Otto Scharmer.

De groep groeit snel omdat iedereen bij de volgende bijeenkomst een introducé meeneemt. Niemand is dus uitgesloten van deelname en iedereen bepaalt wie erbij hoort. Gaandeweg sluiten deelnemers aan uit alle afdelingen en lagen van de organisatie, inclusief de Raad van Bestuur. De initiator vertelt dat de bijeenkomsten verbinding, blijheid en energie genereren. 

Wil jij als leider, manager of coach beweging brengen door te luisteren? 

Luisteren in lastige situaties

Luisteren in lastige situaties

Als ervaren trainer, leidinggevende of coach heb je geleerd om ‘actief’ te luisteren. Maar werkelijk luisteren is eerder een mentaliteit dan een vaardigheid. Die mentaliteit heeft een transformerende werking. Vijf tips om dieper te luisteren in lastige situaties.

Luisteren als mentaliteit

‘Actief’ luisteren door samenvatten, luisteren en doorvragen, weet je het nog? Ik heb die trainingen zelf nog gegeven. Maar je kunt nog veel dieper luisteren, met meer effect. Werkelijk luisteren is niet een vaardigheid, maar een mentaliteit van verbinding met een situatie door oprecht benieuwd zijn. Die mentaliteit heeft een transformerende invloed op je omgeving: je team, de groepen waarvoor je spreekt, de organisatie waarin je werkt.

Luistercultuur ontwikkelen

Volgens Otto Scharmer van TheoryU is luisteren de kernvaardigheid van de hedendaagse leider. Hij onderscheidt 4 niveaus van luisteren, waarbij het niveau van generatief luisteren het belangrijkste is voor het genereren van creativiteit en verbinding. In dit filmpje legt hij het belang van deze luisterniveaus uit.

Luisteren is ook essentieel in het werk van Frederic Laloux.  Het gaat om luisteren waar de situatie heen wil, controle loslaten en dan nieuwe stappen durven zetten buiten gebaande paden. Hij noemt in zijn boek Reinventing Organizations verschillende manieren om organisaties te helpen een luistercultuur te ontwikkelen: een vergadering beginnen met stilte, elkaar complimenten geven binnen een groep, persoonlijke verhalen vertellen via een open microfoon.

Luisteren = durven stilstaan

Luisteren is durven stilstaan bij wat er speelt. Dat kan alleen als je stopt met rennen en helemaal aanwezig bent. In mijn werk als trainer en adviseur merk ik dat stilstaan een grote stap is voor organisaties. Tegelijk brengt luisteren een enorme verrijking.

5 tips om jouw werk te versterken door luisteren in lastige situaties:

  • Durf in een moeilijke situatie stil te staan en te luisteren naar wat er nodig is
  • Stel vragen en luister, in plaats van antwoorden te geven
  • Parkeer tijdens een meningsverschil je oordelen en luister open naar het perspectief van de ander
  • Luister in lastige meetings ook naar wat er niet gezegd wordt
  • Laat creatieve oplossingen vanzelf ontstaan door te luisteren

Wil jij als leidinggevende, trainer of coach luisterend je werk versterken?

Embodied Learning helpt om stil te staan bij wat er speelt.

Doe mee met de leergang Embodied Learning.

Leiders kunnen leren van top-luisteraars

‘Wie wil dirigeren, moet niet vervuld zijn van zichzelf, maar van de muziek’
– Jaap van Zweden

Luisteren is de meest onderschatte leiderschapsvaardigheid. Volgens Otto Scharmer zijn de meeste fouten die door leiders worden gemaakt te wijten aan een luistertekort. Een gebrek aan verbinding met wat er werkelijk speelt in een situatie. Diep luisteren brengt je in contact met de potentiële mogelijkheden in een situatie. Hoe kan je als leider leren van top-luisteraars?

Embodied Listening

Scharmer onderscheidt 4 niveaus van luisteren, waarvan generatief luisteren de meest vernieuwende is. Het is een vorm van luisteren die je in contact brengt met wat er werkelijk speelt in een situatie. Door zo te luisteren krijg je informatie over de potentie in een situatie, over waar de situatie heen wil bewegen. Maar hoe leer je dat: “luisteren naar de potentie in een situatie”?

Dit soort luisteren doe je niet alleen met je oren maar met je hele lichaam. Ik noem dat Embodied Listening.

Leren van top-luisteraars

Embodied Listening is een vaardigheid die we kunnen leren van top-luisteraars. Top-luisteraars zijn zeldzaam binnen organisaties, maar je vindt ze veelvuldig onder muzikanten en voor het beroep van dirigent is luisteren met het hele lichaam een voorwaarde.

Luisteren met het lichaam

Evelyn Glennie is een voorbeeld van een muzikant die letterlijk luistert met haar hele lichaam. Deze begaafde percussioniste is doof sinds haar 12e jaar. Haar missie is om mensen werkelijk te leren luisteren.

Kijk en luister naar de TED talk ‘How to truly listen’  en leer van deze top-luisteraar over visie en doorzettingsvermogen, omgevingsbewustzijn, alleen durven staan en samenwerking.

Leiden met impact

Dirigeren is een interessante en relevante metafoor voor leidinggeven. Een dirigent staat voor de leiderschapsuitdaging om een visie tot werkelijkheid te maken. Volgens dirigent Itay Talgam is het niet controle, maar partnerschap dat leidt tot de beste muziek. Het gaat erom dat ieders verhaal wordt gehoord. De impact van een leider schuilt niet in het grote gebaar, maar in de kracht van zijn visie en zijn aanwezigheid.

Kijk naar dit fascinerende filmpje waarin dirigent en top-luisteraar Talgam de effectiviteit onderzoekt van 6 belangrijke dirigenten uit de 20e eeuw.

Tijdens het programma Embodied Learning oefen je om een top-luisteraar te worden. Zie ook mijn blog Lichaamsgericht luisteren loont voor leiders