Berichten

holding space persoon sterrenhemel

Holding Space voor leiders

Vertrouwen op collectieve intelligentie

Holding Space is het scheppen van een veilige ruimte waarin mensen hun waarheid kunnen spreken en kunnen leren. Een essentiële leiderschapsvaardigheid dus. Maar hoe creëer je zo’n veilige ruimte in je groepen?

Holding Space stimuleert collectieve intelligentie

Ben jij als leider weleens helemaal beschikbaar voor iemands verhaal? Door te luisteren vanuit gelijkwaardigheid, zonder te oordelen of adviseren? Uit die ruimte ontstaan inzichten en oplossingen vanzelf. Dat scheelt een hoop energie! Als je op die manier aanwezig bent in je groepen, gaat de collectieve intelligentie in de groep het werk doen. Daarvoor is Holding Space een voorwaarde.

Waar komt Holding Space vandaan?

De term is internationaal bekend geworden door een blog van lerares, schrijver, coach en facilitator Heather Plett. De blog ging viraal in 2015, werd vertaald in meer dan 10 talen, in verschillende tijdschriften afgedrukt en geïntegreerd in onderwijsprogramma’s over de hele wereld. Sindsdien duikt het begrip overal op, ook in organisaties.

Holding Space grondhouding voor leiders

Holding Space is een grondhouding voor het maken van wezenlijk contact met jezelf en anderen, zonder veroordeling of advies. Je maakt ruimte voor wat er is door volledig aanwezig te zijn en de controle los te laten. Zo ontstaat ruimte voor transformatie, op persoonlijk en organisatieniveau.

Deze grondhouding vraagt openheid en bereidheid om diep te luisteren naar wat zich aandient. Zonder verwachtingen van waar het heen moet. Het is het tegenovergestelde van je ideeën opleggen. Centraal staat niet-weten en dat vraagt lef.

Je taak als leider is volledig aanwezig zijn, zodat alle deelnemers zich welkom voelen. Ook degenen die kritische geluiden laten horen. Als dit je goed lukt, ontstaat een ruimte waarbinnen nieuwe mogelijkheden en perspectieven zichtbaar worden. Voor alle deelnemers, inclusief voor jou als leider.

Vertrouwen op collectieve intelligentie

Het creëren van Holding Space is niet gemakkelijk. Als leider ben je namelijk volop gewend en getraind om in gesprekken precies het omgekeerde te doen van wat in de alinea hierboven beschreven staat.

Open luisteren is lastig. Observeer maar eens wat er in je gedachten allemaal langs komt als je luistert. Je hoofd zit vol met goed bedoelde adviezen, verwachtingen en oplossingen. Het vraagt oefening en geduld om te luisteren zonder oordelen. Je moet leren daadwerkelijk te vertrouwen op de intelligentie in de groep. Pas dan kun je loslaten en Holding Space faciliteren.

Het effect van Holding Space in groepen

  • Een sfeer van diversiteit en inclusiviteit
  • Obstakels en blinde vlekken lossen vanzelf op
  • Nieuwe perspectieven en mogelijkheden ontstaan moeiteloos
  • Iedereen neemt eigen verantwoordelijkheid
  • Er is ruimte voor verrassing en verwondering

Wil jij Holding Space leren faciliteren? 

Holding Space is een kernthema van het programma Embodied Learning. Download de brochure via deze link.

In mijn boek ‘Stevig staan in intense situaties’, lees je meer over Holding Space in de praktijk. Je kunt het bestellen via deze link

Ervaar wat Holding Space voor je kan doen

Mensen systemisch werk tijdens Embodied Learning

Systemisch Werk en Embodied Learning

Foto: www.systemischmensenwerk.nl

Systemisch Werk maakt de collectieve wijsheid in een groep beschikbaar via fysieke waarnemingen. Wist je dat er nog meer manieren zijn om de collectieve wijsheid in groepen aan te spreken, die prachtig aansluiten op Systemisch Werk? Je lichaam is de sleutel.

Meer over Systemisch Werk en Embodied Learning lees je in mijn boek Stevig staan in intense situaties.

Systemisch werk en Embodied Learning

Jaren geleden ben ik uitgebreid opgeleid in Systemisch Werk. Ik ben getraind in zowel Familie-opstellingen als Organisatieopstellingen bij verschillende docenten. Het is één van de belangrijkste wortels van mijn werk.

Systemisch Werk heeft me geholpen in mijn persoonlijke ontwikkeling en mijn werk als trainer en begeleider enorm beïnvloed. Het belangrijkste dat ik ervan heb geleerd is dat in elke groep een schat aan onbewuste kennis leeft. Die kennis is beschikbaar voor iedereen, mits de sfeer in de groep veilig en inclusief is. Het naar de oppervlakte brengen van die onbewuste kennis is een kernvaardigheid voor iedereen die groepen begeleid.

De collectieve intelligentie in een groep laten werken

In Opstellingengroepen heb ik ervaren welke magie ontstaat als iedereen aanwezig is vanuit dienstbaarheid aan het geheel. Het is ongelofelijk hoeveel diepgang dan ontstaat en welke leerervaringen mogelijk zijn. Er ontstaat meer wijsheid dan die van de begeleider of de individuele deelnemers. De collectieve intelligentie van de groep gaat werken, oplossingen en inzichten ontstaan moeiteloos.

Hoe kan je als begeleider van groepen die wijsheid aanspreken, ook als je geen opstellingen begeleidt? Dat lukt als je werkt vanuit de volgende 3 kernthema’s:

  1. Helemaal aanwezig zijn
  2. Luisteren naar jezelf en anderen, vanuit je lichaam
  3. Werken vanuit niet-weten 

Ten eerste: Helemaal aanwezig zijn (Embodied Presence)

Een kernvraag voor elke groepsbegeleider, of je nu trainer, teamcoach of leidinggevende bent, is: hoe kan je volledig en authentiek aanwezig zijn in groepen? Sensitief aanwezig zijn in elk moment, zodat je zuiver waarneemt wat er gebeurt in je groep? Dat kan als je je leiderschap volledig belichaamd. Ik noem dat Embodied Presence. Die kwaliteit van aanwezig zijn, is een fysieke ervaring. Je lichaam is het instrument waarmee je voelt of je op je plek bent. Het is ook het instrument waarmee je je plek inneemt, en dat kan je oefenen. Voorwaarde is dat je geest en lichaam gesynchroniseerd zijn: dat je geest geland is in je lichaam. Die kwaliteit van aanwezig zijn kan je trainen.

Ten tweede: Luisteren vanuit je lichaam (Embodied Listening)

Als begeleider wil je graag precies waarnemen wat er in je groepen gebeurt, zodat je adequaat kunt reageren. Zuiver waarnemen doe je met je lichaam, door al je zintuigen in te zetten. Niet alleen door te kijken wat er gebeurt, maar vooral ook door te luisteren en te voelen. Luisteren voorbij de woorden en voelen wat er gebeurt in je lichaam en het geheel van de groep. Die waarnemingen kan je vervolgens dienstbaar maken aan de groep, door erop te reageren. Soms door te vertellen wat je opmerkt, soms door te handelen. Diep luisteren is een fysieke ervaring die je kunt oefenen.

Ten derde: Werken vanuit niet-weten (Embodied Action)

Bert Hellinger, de grondlegger van Systemisch Werk, beschrijft dat je als opstellier werkt vanuit ‘het lege midden’: totaal open voor wat er speelt in het veld waarmee je werkt. Werken vanuit niet-weten, door niet te oordelen over jezelf, de deelnemers in de groep, en de wereld. Maar hoe doe je dat? Niet-weten is een houding die je kunt oefenen. Je kunt leren in je lichaam waar te nemen waar de groep heen beweegt en je begeleiding daarop baseren. Een voorwaarde daarvoor is dat je als leider functioneert vanuit je eigen midden. Dan ben je een kruispunt tussen alles wat er gebeurt. In je midden zijn betekent dat je alle kanten op kan. Je weet spontaan hoe je moet handelen. Ook dat is een fysieke ervaring waarin lichaam en geest samenvallen.

Collectieve intelligentie aanspreken door Embodied Learning

Als trainer, leidinggevende of coach kan je dus lerenom via jouw lichaamsbewustzijn de collectieve intelligentie van groepen aan te spreken. Door volledig aanwezig te zijn, te luisteren vanuit je lichaam en niet-weten toe te laten in je manier van werken. In tegenstelling tot je denken, kan je er onvoorwaardelijk op vertrouwen dat je lichaam precies weet wat op dit moment relevant is. Op basis daarvan kan je effectief handelen. Embodied Learning traint je lichaamsbewustzijn, zodat je het maximaal kan inzetten om collectieve intelligentie aan te spreken. Zo kan je ontspannen in plaats van hard werken.

Wil je hier actief mee aan de slag?

In het programma Embodied Learning leer je werken met de collectieve intelligentie van groepen.

Meer lezen? 

In mijn boek ‘Stevig staan in intense situaties’ lees je meer over Systemisch Werk en Embodied Learning. Je kunt het bestellen via deze link

Een luistercultuur ontwikkelen

Een luistercultuur ontwikkelen

“Zwijgen leren we pas in de loop van ons leven; spreken leren wij al eerder”- Lao Tse

Luisteren is essentieel voor de duurzame ontwikkeling van organisaties. Horen wat er werkelijk speelt en waar de situatie heen wil. Toch is werkelijk luisteren zeldzaam. Hoe draag jij bij aan de luistercultuur in je werkomgeving? 3 manieren om een luistercultuur in je organisatie te ontwikkelen.

Luisteren schept een leeromgeving

Het ontwikkelen van een luistercultuur is in de eerste plaats een kwestie van bewustwording. Als mensen in een organisatie zich bewust worden van hun luistergedrag, ontstaat de keuze om werkelijk te luisteren. Luisteren schept een situatie waarin je elkaar kan ontmoeten en van elkaar kunt leren, waarin conflicten worden voorkomen en oplossingen vanzelf ontstaan.

Luisteren versterkt meerstemmigheid

Embodied Learning kent verschillende werkvormen die bijdragen aan een verbeterde luistercultuur. Sommige zijn gebaseerd op gespreksvormen en het stellen van vragen, andere op eenvoudige bewegingsoefeningen. Al deze werkvormen zijn gericht op het versterken van de meerstemmigheid in de organisatie. Hoe meer stemmen worden gehoord, des te meer wijsheid komt naar boven. Om met Kenneth Blanchard te spreken: “None of us is as smart as all of us.”

Zo draag je bij aan een luistercultuur:

1. door vragen stellen

Luisteren kan je oefenen door het stellen van vragen in plaats van het geven van antwoorden. Vragen die voortkomen uit een onderzoekende houding. Bijvoorbeeld:

  • Hoe wordt in dit overleg/ons team/onze organisatie geluisterd?
  • Wat zijn kenmerken van onze luistercultuur?
  • Hoe willen we naar elkaar luisteren?

 2. door niet-weten

Luisteren vraagt om een houding van niet-weten, oprechte nieuwsgierigheid. Je eigen oordelen opmerken en parkeren. Volledig aanwezig zijn, met al je aandacht. Niet-weten is een houding die je kunt leren. Je lichaam is daarbij een anker. Door bewustzijn van je lichaam oefen je om met je aandacht nergens anders te zijn dan in de huidige situatie. Zo inspireer je anderen om ook helemaal aanwezig te zijn.

3. door stilvallen

Luisteren vraagt om vertraging, onthijgen, stilvallen. Stilte kan je bewust inzetten, ook in moeilijke situaties. Je kunt bijvoorbeeld een overleg of een gesprek laten stilvallen om te ervaren hoe de situatie zich ontvouwt. Door de deelnemers te vragen even niet te praten maar de situatie te ervaren. Zo ontstaan oplossingen zonder hard te werken.

Leiderschap door luisteren

Een schitterend voorbeeld van hoe je als leider een creatief proces begeleidt door diep te luisteren vind je in dit filmpje van Otto Scharmer.

Wil jij als leidinggevende, trainer of coach bijdragen aan een luistercultuur?

In het programma Embodied Learning is dat een centraal thema.

Lees ook mijn blog over luisteren in lastige situaties.